Diagnose

Hoe kan men de aandoening vaststellen?

Als je elke dag onbedwingbare slaapaanvallen hebt, al of niet in combinatie met een van de andere symptomen die worden genoemd onder Wat is narcolepsie? is het raadzaam om naar de huisarts te gaan voor een verwijzing naar een Centrum voor Slaap- en Waakstoornissen. Je kunt dan bijvoorbeeld de volgende onderzoeken verwachten:

Het invullen van vragenlijsten/het bijhouden van dagboeken

De vragenlijsten zijn bedoeld om na te gaan of je je bewust bent van alle klachten die passen bij narcolepsie, en om na te gaan of er andere aandoeningen of aanleidingen zijn voor slaperigheid overdag. Bovendien kan je gevraagd worden een lijst in te vullen waardoor je de ernst van je slaperigheid overdag, en het gevolg daarvan op je dagelijkse activiteiten kunt meten.

Waarschijnlijk zal je ook gevraagd worden gedurende een paar weken een dagboek bij te houden waarbij je invult wanneer je ’s avonds naar bed gaat, ’s ochtends opstaat, aangeeft hoe vaak en op welke tijdstippen je wakker werd etcetera. Er kan je worden gevraagd te noteren wanneer je overdag, gewild of ongewild, geslapen hebt, wat je toen aan het doen was, hoelang je geslapen hebt, of je tijdens deze dagslaapjes gedroomd hebt en of je je nadien tijdelijk fitter voelde.

Aanvullend bloedonderzoek

Het aanvullend bloedonderzoek is om na te gaan of je een bepaalde immunologische reactie vertoont. Een dergelijk onderzoek is bij hoogstens één op de vijf patiënten nodig, bijvoorbeeld als het beeld ook na het bijhouden van een dagboek nog onvoldoende uitsluitsel geeft.

Polysomnografie (PSG)

Dit is een slaaponderzoek waarbij verschillende fysiologische parameters tijdens de slaap van de patiënt opgenomen worden. Het resultaat wordt een polysomnogram genoemd. Hierbij worden de volgende dingen gemeten:

  • de elektrische activiteit van de hersenen (EEG)
  • de elektrische activiteit van de spieren (EMG)
  • oogbewegingen
  • het zuurstofgehalte in het bloed
  • de borst-buik-ademhaling en mond-neus-ademhaling

Dit kan zowel thuis gebeuren en heet dan een ambulante PSG, als ook in een slaapcentrum.

Multipele slaaplatentietest (MSLT)

Ook is het mogelijk dat de ‘slaapdruk’ overdag gemeten wordt door middel van een MSLT-onderzoek (Multiple Sleep Latency Test). Bij dit onderzoek wordt aan de patiënt gevraagd iedere twee uur gedurende 20 minuten op een bed te gaan liggen en te slapen. Om een betrouwbare uitspraak te kunnen doen moeten er tijdens de dag van het onderzoek vier á vijf metingen verricht worden. De meeste narcolepsiepatiënten vallen binnen 5 á 10 minuten in slaap, en in circa de helft van de gevallen bestaan deze extra slaapjes uit de droomslaap (REM-slaap). Het MSLT-onderzoek duurt een hele dag.

Actigrafie

Een actigraaf is een klein kastje in de vorm van een polshorloge dat bewegingen registreert. Mensen liggen meestal stil wanneer ze slapen en bewegen wat meer als ze wakker zijn. Hierdoor is het mogelijk om met dit kleine apparaatje een betrouwbare inschatting te maken van het aantal uren dat u slapend doorbrengt. De moderne uitvoeringen registreren nu ook hartslag en huidtemperatuur om te helpen bepalen in welke slaapfase de gebruiker zich hoogstwaarschijnlijk bevindt.

De actigraaf wordt voor 1 a 2 weken meegegeven, waarbij je de actigraaf 24 uur per dag draagt. Dus zowel overdag als ’s nachts. De verzamelde gegevens kunnen helpen bij het begrijpen van de symptomen of de uitslagen van de andere slaaponderzoeken.